Bu harita nasıl yapıldı?

Bugünkü yeryüzü, ETOPO 2022 yükseklik ve deniz derinliği verisinden (NOAA) çizildi. Nehirler, göller, buzullar ve yer adları Natural Earth'ten geliyor. Haritada hiçbir ülke adı ya da sınırı yok.

Kıtaların hareketi PALEOMAP levha modelinden (Scotese ve Wright 2018, GPlates) hesaplanıyor. Küre tek, sürekli bir yüzey olarak çizilir: her noktada "buradaki madde bugün nerede?" sorusu 243 levhanın dönmesiyle çözülür; kaba biçim (kıyılar, dağ kuşakları, okyanus derinliği) o zamanın paleo-yükseklik modelinden, ince ayrıntı (vadiler, sırtlar, kırık zonları) bugünkü yükseklik verisinden gelir.

• Geçmiş: Taban, 5 milyon yılda bir PALEOMAP paleo-yükseklik modelleridir (CC BY 4.0); iki model arasında kıyılar ve dağlar levhayla birlikte kayar, solup belirmez. O tarihte henüz oluşmamış okyanus tabanı dışlanır; Himalayalar 50 milyon yıl önce yoktur, Kretase'de iç denizler kıtaları böler, Antarktika 34 milyon yıl öncesinde buzsuzdur. Bugüne kalmamış (dalıp yok olmuş) okyanusların tabanı Wright ve arkadaşları (2020) paleobatimetrisinden, Müller ve arkadaşları (2019) okyanus tabanı yaş modeliyle (CC BY 4.0); veri olmayan yerlerde PALEOMAP. Bugünkü dağların ince kabartması ancak dağ kuşağı oluştuktan sonra belirir (Himalaya ~50, Alpler ~35, And ~45 milyon yıl önceden itibaren); 51 kuşağın yaşları literatürün yaygın aralıklarından kabaca derlendi.
• Buzul çağları: Son 480 bin yılda deniz seviyesi Spratt ve Lisiecki (2016) eğrisinden sadeleştirildi; son buzul maksimumunda deniz 120 m'den fazla alçalır ve kara köprüleri açılır. Kesikli beyaz çizgi bugünkü kıyılardır (Natural Earth), kayalarla birlikte taşınır.
• Canlılar: Fosil kayıtları ve dinozor buluntuları Paleobiology Database'den (CC BY 4.0); insan türleri ve göç yolları yayımlanmış buluntu yaşlarından derlendi, yaklaşıktır. Görseller ve özetler Vikipedi'den.
• Gelecek: Dönmeler Scotese'nin "Pangea Proxima" projeksiyonundan. Açılan okyanuslar yaşlandıkça derinleşir, çarpışan kıtalarda kısalmayla orantılı dağlar yükselir, kıta altına dalan okyanus kabuğunun önünde hendek ve ardında yay oluşur. Bu bir tahmindir.
• Ayrıntı: Yakınlaşınca ETOPO 2022 (15″) ve SRTM tabanlı yükseklik yamaları indirilir; akarsular bu yükseklikten hesaplanır. Matematik için depodaki docs/levha-matematigi.md.